Xorijdagi O’zbekiston fuqarolari o’z saylov huquqlarini to’liq amalga oshirishlari mumkin
2019 yil 22 dekabr kuni O‘zbekistonda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlari va mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi bo‘lib o‘tadi.
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 32-moddasida O’zbekiston Respublikasi fuqarolari jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda bevosita hamda o’z vakillari orqali ishtirok etish huquqiga egadirlar. Ushbu huquq, yashash joyi va qaerda bo’lishidan qat’i nazar, O’zbekistonning har bir fuqarosiga nisbatan qo’llaniladi.
Ma’lumki, bugungi kunda ko’plab vatandoshlarimiz chet elda oilaviy, ishlash, o’qish yoki davolanish uchun yashashadi.
Ilgari, chet ellik saylovchilar ro’yxatiga mamlakatimizning chet eldagi konsullik muassasalari ro’yxatidagi fuqarolargina kiritilgan edi. Bu shuni anglatadiki, saylov kuni vatanidan uzoqda bo’lgan ko’plab yurtdoshlarimiz ovoz berish jarayonida qatnashish imkoniyatiga ega emaslar.
Masalan, 2014 yilgi parlament saylovlarida 13 ming 280 fuqaro saylovchilar ro’yxatiga kiritilgan.
Bu galgi saylovlarda chet elda istiqomat qilayotgan barcha O‘zbekiston fuqarolarining ishtirok etishi uchun barcha zarur sharoitlar yaratiladi.
Chet elda yashayotgan O’zbekiston Respublikasi fuqarolarining konstitutsiyaviy huquqlarini amalga oshirish uchun Markaziy saylov komissiyasi tegishli nizomni ishlab chiqdi va tasdiqladi.
Shunday qilib, birinchi marta O’zbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalarida saylov uchastkalarini tashkil etish tartibi to’g’risidagi nizom ishlab chiqildi.
Ushbu qoida Markaziy saylov komissiyasi Tashqi ishlar vazirligi bilan kelishgan holda O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga bo’lib o’tadigan saylovda chet eldagi tegishli saylov okruglariga uchastkalarni tayinlashini belgilaydi.
Ilgari, Qonunchilik palatasiga bo’lib o’tgan saylovlarda chet elda saylov uchastkalari Tashqi ishlar vazirligi joylashgan hududda saylov okruglariga ajratilgan edi. Bu saylov okruglarini tuzishda okruglardagi saylovchilar sonining yo’l qo’yiladigan og’ish darajasi o’n foizdan oshmasligi to’g’risidagi qoidaning buzilishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun xorijiy saylov uchastkalarini bitta tumanda birlashtirish maqsadga muvofiq emas deb topildi.
Yangi tartibga ko’ra, chet eldagi saylov uchastkalaridagi saylovchilar ro’yxati ushbu muassasalar rahbarlari taqdim etgan ma’lumotlar asosida tuziladi.
Fuqarolar chet eldagi uchastka saylov komissiyasida saylovchilar ro’yxatiga kiritish uchun yozma ravishda ariza berishlari mumkin. Bundan tashqari, ular chet eldagi uchastka saylov komissiyasiga elektron shaklda, saylovga kamida o’n besh kun qolganida Tashqi ishlar vazirligining rasmiy veb-sayti orqali murojaat qilishlari mumkin.
Hozirda ushbu resursda saylovchilarni “elektron ro’yxatga olish” opsiyasi ochiq. U o’zbek va rus tillarida mavjud. Ro’yhatdan o’tishni istaganlar anketani to’ldirishlari kerak, unda familiyasi, ismi va otasining ismi, tug’ilgan sanasi va joyi, pasport raqami va seriyasi, xorijiy mamlakatda va O’zbekistonda yashash manzili, fuqaroning ovoz bermoqchi bo’lgan diplomatik vakolatxonasi va amaldagi telefon raqami ko’rsatilgan. So’rovnomani to’ldirgandan so’ng foydalanuvchi shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqamini oladi.
O’z navbatida, Tashqi ishlar vazirligi Yagona elektron saylovchilar ro’yxatiga tegishli tuzatishlar kiritish uchun O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markaziga saylovchilar ro’yxatiga kiritilgan o’zgartishlar to’g’risida umumlashtirilgan ma’lumotlarni taqdim etadi, ya’ni “chet elda ovoz bergan fuqaro” yozuvi kiritildi. Bunday holda “bitta saylovchi – bitta ovoz” tamoyiliga amal qilish kerak.
Diplomatik vakolatxonalar va konsullik muassasalari ommaviy axborot vositalari orqali yoki boshqa yo’l bilan chet elda istiqomat qiluvchi fuqarolarni chet eldagi saylov uchastkalari to’g’risida, O’zbekiston Respublikasidan tashqarida istiqomat qiluvchi fuqarolarni tegishli saylov uchastkasining saylovchilar ro’yxatiga kiritish vaqti va tartibi, muddatidan oldin ovoz berish kunlari va kuni to’g’risida xabardor qiladilar. saylov.
Fuqarolarga qo’shimcha qulayliklar yaratish maqsadida saylov qonunchiligida ayrim turdagi ovozlar umumlashtiriladi. Shunday qilib, saylovchilar zich yashaydigan joylarda chet eldagi uchastka saylov komissiyasi saylovchilarning yashash joyida muddatidan oldin ovoz berishni tashkil qilishi mumkin.
Saylovchilar zich joylashgan joylarda yoki saylovchilar ishlaydigan joylarda muddatidan oldin ovoz berish chet elda uchastka saylov komissiyasining kamida ikki a’zosi ishtirokida o’tkaziladi va bu haqda dalolatnoma tuziladi.
Nizomga muvofiq kiritilgan yangi qoidalar chet elda vaqtincha yoki doimiy yashayotgan vatandoshlarimizning konstitutsiyaviy qonunlarini amalga oshirish uchun mustahkam huquqiy asos yaratadi.
